طبق ماده ۱ قانون مالیات های مستقیم افراد زیر شامل پرداخت مالیات های مستقیم می شوند.

بهتر است به جای واژه ی افراد از اشخاص استفاده کنیم چون علاوه بر اشخاص حقیقی،اشخاص حقوقی هم باید از این قانون تبعیت کنند.

مفاد ماده ی ۱ قانون مالیات های مستقیم:اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند:

۱-کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقررات باب دوم

۲-هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.

۳-هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران تحصیل می کند.

۴-هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.

۵-هر شخص غیر ایرانی( اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمک های فنی و یا واگذاری فیلم های سینمایی(که به عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد) از ایران تحصیل می کند.

همچنین این قانون در ماده ی ۲ اشخاص غیر مشمول را بیان کرده است.

به موجب مفاد ماده ی ۲ قانون مایات های مسقیم اشخاص زیر معاف از پرداخت مالیات مستقیم هستند اما این موضوع به معنای معافیت کلی نیست.

ماده ی ۲ قانون مالیات های مستقیم:

اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات‌های موضوع این قانون نیستند:

۱-وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی

۲-دستگاه­هایی که بودجه آنها وسیله دولت تأمین می‌شود.

۳-شهرداری‌ ها

۴-بنیادها­ و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت از طرف­ حضرت­امام خمینی(ره) و مقام­ معظم رهبری

تبصره ۱- شرکت‌هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق به اشخاص و موسسه‌های مذکور در بندهای فوق باشد،سهم درآمد یا سود آنها‌ مشمول حکم این ماده نخواهد بود.حکم این تبصره مانع استفاده شرکت‌های مزبور از معافیت‌های مقرر در این قانون،حسب مورد، نیست.

‌تبصره ۲- درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی از قبیل فعالیت‌های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیت‌های تولیدی برای‌ اشخاص موضوع این ماده، که به نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می‌شود، در هر مورد به طور جداگانه به نرخ مذکور در ماده (۱۰۵) این قانون‌مشمول مالیات خواهد بود.

مسئولان اداره امور در این گونه موارد نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات این قانون خواهند بود.در غیر ‌این صورت نسبت به پرداخت مالیات متعلق با مودی مسوولیت تضامنی خواهند داشت.

تبصره ۳ – حذف شد.

۱-به موجب بند ۱ ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیات­های مستقیم، مصوب ۳۱/۴/۱۳۹۴، بند ۴ به ماده (۲) قانون الحاق شد.

۲-به موجب بند ۱ ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیات­های مستقیم، مصوب ۳۱/۴/۱۳۹۴، تبصره ۳ ماده (۲) قانون حذف شد.

تبصره۳- معافیت مالیاتی این ماده برای مواردی که از طرف حضرت امام خمینی(‌ره) یا مقام معظم رهبری دارای مجوز می‌باشند براساس نظر مقام معظم رهبری است.